Trung Quốc mở đường vòng thuế xe điện châu Âu qua Morocco
Nhận định của The Brain
Câu chuyện không dừng ở xe điện: dòng vốn công nghiệp Trung Quốc đang chọn nơi nào né thuế tốt nhất, nên Việt Nam phải cạnh tranh bằng hạ tầng điện và tỷ lệ nội địa hóa thay vì chỉ ưu đãi thuế. Theo dõi bước tiếp theo là quy định xuất xứ của EU và Mỹ siết tới đâu.
Bối cảnh
Trung Quốc đang dịch chuyển cả chuỗi cung ứng xe điện và pin sang Morocco, không chỉ một nhà máy đơn lẻ. Bối cảnh: từ cuối 2024, Liên minh châu Âu áp thuế chống trợ cấp lên xe điện Trung Quốc (mức cộng dồn có thể lên tới khoảng 45%), khiến hàng xuất trực tiếp mất lợi thế giá. Morocco có hiệp định thương mại tự do với cả EU và Mỹ, chi phí lao động thấp, vị trí sát eo Gibraltar và trữ lượng phosphate khổng lồ - nguyên liệu đầu vào cho pin LFP. Vì vậy các nhà sản xuất pin và xe Trung Quốc lắp nhà máy tại đây để hưởng quy tắc xuất xứ, biến hàng 'sản xuất tại Morocco' thành cửa ngõ vào châu Âu và Mỹ. Đây là bước tiến của một công thức công nghiệp đã áp dụng trước đó ở Hungary, Tây Ban Nha, Thái Lan, Brazil, nhưng lần này nhắm đồng thời hai thị trường lớn.
Thay đổi
Điểm mới là quy mô và tính hệ thống: không còn là vài dự án lẻ mà là cả cụm công nghiệp gồm khai thác - chế biến phosphate, vật liệu cathode, cell pin và lắp ráp xe, với vốn đầu tư tính bằng tỷ USD và thời gian triển khai nén lại trong vài năm. Trước đây dòng vốn này chủ yếu chảy vào nội khối châu Âu hoặc Đông Nam Á; Morocco nổi lên như mắt lưới mới vì vừa né được thuế vào châu Âu, vừa có đường vào thị trường Mỹ. Với nhà đầu tư Việt Nam, điều đáng chú ý là dòng vốn công nghiệp Trung Quốc đang có thêm lựa chọn thay thế, nên lợi thế hiệp định thương mại tự do của Việt Nam không còn là điểm hút độc quyền; cạnh tranh giành vốn pin - xe điện sẽ gay hơn, và áp lực lên giá bán xe điện toàn cầu tiếp tục theo hướng giảm.
Tác động tài sản
- Dầu WTI
↓ nhẹ - chi phí pin và xe điện giảm dần khi chuỗi cung ứng phân tán sang Bắc Phi, kỳ vọng nhu cầu xăng dầu dài hạn bị bào mòn, nhưng chưa có cú hích nào trong 12-24h tới
- DXY
↑ nhẹ - phân mảnh chuỗi cung ứng và rủi ro thuế quan giữ nhu cầu nắm đồng bạc xanh như tài sản an toàn, dù mức tăng khó mạnh
- Vàng
↑ nhẹ - việc doanh nghiệp phải dựng nhà máy ở nước thứ ba để né thuế cho thấy căng thẳng thương mại vẫn âm ỉ, dòng tiền phòng thủ vẫn có lý do bám vào vàng