Ngân hàng phân hoá: lợi nhuận vượt kế hoạch, xếp hạng lên, nhưng biên cho vay bị bào mòn

Bối cảnh

Chùm tin cùng lúc nghiêng hẳn về ngành ngân hàng, nhưng không phải một câu chuyện duy nhất mà là ba lớp thông tin chồng lên nhau. Lớp thứ nhất là kết quả kinh doanh 9 tháng: BVBank báo vượt 18% kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau 9 tháng, một mức vượt rất xa so với tiến độ thông thường; VietABank tự mô tả tăng trưởng hiệu quả và đẩy mạnh cho vay doanh nghiệp. Lớp thứ hai là chất lượng bảng cân đối và khả năng tiếp cận vốn: Techcombank được Fitch nâng bậc xếp hạng tín nhiệm, mở rộng dư địa huy động vốn quốc tế; ngược chiều, Sacombank chấp nhận giảm biên lợi nhuận cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, đồng thời công bố quy mô nhân sự và thu nhập bình quân cán bộ nhân viên. Lớp thứ ba là rủi ro pháp lý và quản trị: cựu Giám đốc SeaBank chi nhánh Hai Bà Trưng bị xét xử vắng mặt do trốn truy nã, và yêu cầu đổi mới với Kiểm toán Nhà nước trong bối cảnh mới. Bức tranh tổng thể: tín dụng đang được nới điều kiện nhưng đánh đổi bằng biên lợi nhuận, trong khi phân hoá giữa các nhà băng ngày càng rõ — nhóm có nền tảng vốn và xếp hạng tốt tách xa nhóm phải hy sinh lợi suất để giữ khách.

Thay đổi

Điểm mới đáng chú ý nhất là việc một ngân hàng quy mô vừa công bố lợi nhuận 9 tháng đã vượt 18% kế hoạch năm, tức là kế hoạch đặt ra quá thấp hoặc động lực lợi nhuận đang tăng tốc rất nhanh — cả hai khả năng đều buộc phải đặt lại giả định về nhóm ngân hàng nhỏ. Song song, một nhà băng tư nhân lớn được tổ chức xếp hạng quốc tế nâng bậc tín nhiệm, mở ra kênh vốn quốc tế rẻ hơn, trong khi một nhà băng khác công khai chuyện giảm biên lợi nhuận cho vay để chia sẻ khó khăn với khách hàng doanh nghiệp. Điều này cho thấy cuộc chơi lãi suất đang phân hoá: bên có dư địa vốn thì giữ giá, bên cần giữ thị phần thì nhường lợi nhuận. Về mặt quản trị, việc xét xử vắng mặt một cựu lãnh đạo chi nhánh ngân hàng nhỏ nhắc lại rủi ro nội bộ và tính minh bạch ở nhóm ngân hàng tái cơ cấu.

Tác động tài sản

• TCB

  Được nâng bậc xếp hạng tín nhiệm, hỗ trợ chi phí vốn và khả năng phát hành quốc tế; thuộc nhóm ngân hàng lớn nhất sàn.

• BVB

  Báo lợi nhuận 9 tháng vượt 18% kế hoạch năm, tạo hiệu ứng so sánh với nhóm ngân hàng quy mô nhỏ.

• STB

  Chủ động giảm biên lợi nhuận cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp — tích cực về duy trì khách hàng, tiêu cực về biên lợi nhuận ngắn hạn.

• SeaBank (chưa niêm yết)

  Rủi ro pháp lý tại chi nhánh cũ, ảnh hưởng tới niềm tin vào nhóm ngân hàng tái cơ cấu.

• VietABank (chưa niêm yết)

  Tăng trưởng tín dụng doanh nghiệp, chưa có mã giao dịch nên tác động chủ yếu qua mặt bằng cạnh tranh lãi suất.

• Nhóm ngân hàng niêm yết nói chung

  Xu hướng chia sẻ lợi nhuận với doanh nghiệp đang lan ra, gây áp lực lên biên lợi nhuận toàn ngành.