Sếp công ty chứng khoán nói về điều quan trọng hơn việc VN-Index tăng bao nhiêu điểm

Thưa ông, ngành chứng khoán sắp kỷ niệm 30 hình thành và phát triển, để nói về hành trình này sẽ có rất nhiều những câu chuyện thăng trầm. Tuy nhiên, ở góc độ của ông, ông có thể chia sẻ những điểm nhấn thật đặc biệt của hành trình này không ạ?

Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi nghĩ 30 năm là một hành trình rất đáng tự hào. Đặc biệt, nếu chúng ta nhìn lại điểm xuất phát để thấy thị trường chứng khoán đã lớn lên cùng nền kinh tế Việt Nam như thế nào.

Năm 1996, ngành chứng khoán chính thức được hình thành. Đến năm 2000, thị trường bắt đầu giao dịch với vỏn vẹn hai cổ phiếu, REE và SAM, cùng vài nghìn tài khoản. Gần ba thập kỷ sau, chúng ta đã có gần 14,1 triệu tài khoản chứng khoán, quy mô thị trường cổ phiếu hơn 10 triệu tỷ đồng và ngày càng hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.

Nhưng với tôi, thành tựu lớn nhất không chỉ nằm ở những con số ấy.

Điều đáng quý hơn là chúng ta đã từng bước xây dựng được một kênh huy động và phân bổ vốn quan trọng cho nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã lớn mạnh nhờ tiếp cận thị trường vốn. Hàng triệu người dân có thêm cơ hội tham gia đầu tư và chia sẻ thành quả phát triển của đất nước. Tôi cũng rất trân trọng những giai đoạn khó khăn. Những biến động lớn năm 2008, giai đoạn 2011–2012 hay năm 2022 là những bài học không dễ quên đối với người làm nghề như chúng tôi. Chính những thời điểm đó buộc doanh nghiệp, nhà đầu tư và các định chế tài chính phải hiểu sâu hơn về giá trị thực, tính minh bạch và quản trị rủi ro.

Và gần đây nhất, dấu mốc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell ngày 21/9/2026 là một bước tiến rất ý nghĩa. Đằng sau một ngày được nâng hạng là nhiều năm cải cách bền bỉ của cơ quan quản lý, các sở giao dịch, các thành viên thị trường và cộng đồng doanh nghiệp. Nhìn lại hành trình ấy, tôi càng tin rằng những thay đổi lớn chưa bao giờ đến sau một đêm. Đó là kết quả của tầm nhìn dài hạn, sự kiên trì và nỗ lực của nhiều thế hệ. Nếu 30 năm qua là hành trình xây dựng và phát triển một thị trường chứng khoán, tôi kỳ vọng chặng đường tiếp theo sẽ là hành trình xây dựng một thị trường vốn đủ sâu, đủ mạnh và đủ niềm tin để đồng hành với khát vọng phát triển của Việt Nam.

Trong giai đoạn 3 thập kỷ đầu tiên, thị trường chứng khoán, thị trường vốn của Việt Nam đã đạt được nhiều thành quả tích cực. Vây trong giai đoạn tiếp theo, theo ông thị trường vốn sẽ cần phải phát triển theo hướng như thế nào?

Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi cho rằng câu chuyện quan trọng nhất của thị trường vốn trong giai đoạn tới là chuyển từ phát triển về quy mô sang phát triển về chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn, bởi chúng ta đang bước vào một giai đoạn rất khác của nền kinh tế Việt Nam.

Gần 40 năm Đổi mới đã đưa đất nước tiến rất xa, dựa trên những động lực quan trọng như sản xuất, xuất khẩu, đầu tư nước ngoài và lợi thế lao động. Nhưng để thực hiện khát vọng phát triển đến năm 2030 và 2045, Việt Nam cần những động lực mới: năng suất cao hơn, công nghệ, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng và những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh quốc tế. Muốn làm được điều đó, nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ rất lớn. Ngân hàng không thể là kênh duy nhất. Thị trường vốn phải đảm nhiệm vai trò lớn hơn trong việc đưa những nguồn lực tài chính đến đúng doanh nghiệp, đúng dự án và những lĩnh vực tạo ra giá trị cao nhất cho nền kinh tế.

Theo tôi, có ba chuyển dịch quan trọng. Thứ nhất, từ tăng quy mô thị trường sang nâng chất lượng doanh nghiệp. Chúng ta cần nhiều hơn những doanh nghiệp lớn, có năng lực cạnh tranh, minh bạch, quản trị tốt và hoạt động trong các ngành kinh tế mới như công nghệ, công nghiệp, hạ tầng, logistics, y tế và tiêu dùng. Với doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ không chỉ hỏi lợi nhuận tăng bao nhiêu, mà còn hỏi cần bao nhiêu vốn để tạo ra tăng trưởng ấy. Hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng lợi nhuận và dòng tiền kinh doanh thật sẽ ngày càng quan trọng. Thứ hai, từ dòng vốn ngắn hạn sang nguồn vốn dài hạn. Một thị trường trưởng thành cần hệ thống quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để đồng hành với doanh nghiệp qua nhiều chu kỳ, thay vì quá phụ thuộc vào giao dịch ngắn hạn. Thứ ba, từ nhiều nhà đầu tư sang những nhà đầu tư có năng lực hơn. Mở được hàng triệu tài khoản là thành quả đáng mừng. Nhưng điều quan trọng là người dân có hiểu mình đang đầu tư vào đâu, biết quản trị rủi ro và có phương pháp để tích lũy tài sản dài hạn hay không.

Tôi nghĩ việc nâng hạng thị trường đã mở ra một cánh cửa mới để đón dòng vốn quốc tế. Nhưng vốn đến được là một chuyện, để vốn ở lại và tiếp tục đến mới là thước đo chất lượng thực sự của thị trường. Và điều đó phụ thuộc vào niềm tin, chất lượng doanh nghiệp, minh bạch và sự chuyên nghiệp của tất cả các thành viên. Sau cùng, thành công của thị trường vốn không nên chỉ được đo bằng VN Index tăng bao nhiêu điểm, mà bằng việc đồng vốn tạo ra bao nhiêu giá trị cho doanh nghiệp, cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế Việt Nam.

Ngoài ra, là bên ông là thành viên lâu năm trên thị trường, ông đánh giá vai trò của chính các thành viên trên thị trường sẽ giúp đóng góp như thế nào vào sự phát triển của thị trường vốn trong giai đoạn mới?

Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi luôn nghĩ rằng một thị trường mạnh không thể chỉ được tạo nên bởi một cơ quan quản lý hay một vài doanh nghiệp lớn. Đó phải là kết quả của cả một hệ sinh thái cùng phát triển và cùng nâng chuẩn. Cơ quan quản lý xây dựng hành lang pháp lý minh bạch và bảo vệ sự an toàn của thị trường. Các doanh nghiệp niêm yết phải kinh doanh hiệu quả, quản trị tốt và có trách nhiệm với đồng vốn của cổ đông. Các ngân hàng, quỹ đầu tư, bảo hiểm, tổ chức lưu ký và công ty chứng khoán phải cùng tạo ra những kênh dẫn vốn an toàn, hiệu quả.

Trong hệ sinh thái đó, tôi cho rằng vai trò của các công ty chứng khoán đang thay đổi rất rõ. Trước đây, chúng ta thường được nhìn nhận như một trung gian giúp nhà đầu tư mua bán chứng khoán, cung cấp thông tin hay hỗ trợ giao dịch. Nhưng trong giai đoạn mới, trách nhiệm ấy phải lớn hơn. Với các doanh nghiệp, công ty chứng khoán cần có năng lực tư vấn cấu trúc vốn, huy động vốn, phát hành, tái cấu trúc và kết nối các nhà đầu tư chiến lược. Với nhà đầu tư, chúng ta không chỉ giúp họ nhìn thấy cơ hội sinh lời, mà còn phải giúp họ hiểu rủi ro, có phương pháp đầu tư và đưa ra những quyết định tài chính tốt hơn.

Và khi thị trường ngày càng hội nhập, các công ty chứng khoán như chúng tôi cũng phải nâng chuẩn về nghiên cứu, công nghệ, quản trị rủi ro, chất lượng dịch vụ và năng lực phục vụ nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Thị trường nâng chuẩn thì bản thân các công ty chứng khoán cũng phải nâng chuẩn. Đó chính là điều chúng tôi đang nỗ lực thực hiện.